Những phương tiện nào có nguy cơ khiến xăng E10 tách nước?
Theo các số liệu nghiên cứu chuyên sâu từ Phòng thí nghiệm Năng lượng Tái tạo Quốc gia (NREL) thuộc Bộ Năng lượng Hoa Kỳ, bản chất của hiện tượng tách lớp trong xăng sinh học pha cồn chủ yếu bắt nguồn từ quá trình nhiên liệu hấp thu độ ẩm trong suốt giai đoạn lưu trữ, đặc biệt là khi đặt trong môi trường không khí ẩm ướt.
Khác biệt hoàn toàn so với dòng xăng khoáng truyền thống, xăng sinh học E10 có chứa 10% hàm lượng cồn ethanol. Đây là thành phần mang đặc tính hóa học hút ẩm cao, rất dễ hấp thụ các phân tử hơi nước có trong không khí xung quanh. Khi tỷ lệ nước tích tụ bên trong bình chứa vượt quá ngưỡng hòa tan bão hòa của nhiên liệu, một phản ứng hóa lý sẽ xảy ra: ethanol và nước sẽ tự động tách rời khỏi phần xăng nền, dẫn đến hiện tượng phân tách nước.
Theo các số liệu nghiên cứu chuyên sâu từ Phòng thí nghiệm Năng lượng Tái tạo Quốc gia (NREL) thuộc Bộ Năng lượng Hoa Kỳ, bản chất của hiện tượng tách lớp trong xăng sinh học pha cồn chủ yếu bắt nguồn từ quá trình nhiên liệu hấp thu độ ẩm trong suốt giai đoạn lưu trữ, đặc biệt là khi đặt trong môi trường không khí ẩm ướt. Do đó, các nguy cơ gây hại thường chịu chi phối lớn bởi thời lượng lưu kho, phương thức bảo quản cùng tần suất tiếp xúc với môi trường không khí bên ngoài, chứ không hoàn toàn do đặc điểm cấu tạo của loại phương tiện vận hành nhiên liệu đó quyết định.
Vậy nhóm máy móc và phương tiện nào dễ đối mặt với tình trạng phân tách nước nhiên liệu nhất?
Phương tiện giao thông đường thủy và tàu thuyền nói chung luôn được xếp vào nhóm có nguy cơ phát sinh sự cố cao hàng đầu. Đặc thù hoạt động của các phương tiện này là liên tục di chuyển trong môi trường sông nước, biển cả có độ ẩm cực kỳ lớn, thường xuyên chịu tác động trực tiếp từ không khí ẩm và hơi nước biển. Bên cạnh đó, nhiên liệu trên tàu thuyền thông thường được tích trữ trong các bình chứa có dung tích tương đối lớn, dẫn đến việc xăng có thể bị lưu cựu suốt nhiều tuần hoặc nhiều tháng trước khi được tiêu thụ hoàn toàn. Điều này vô tình tạo điều kiện thuận lợi cho hơi nước thẩm thấu sâu và tích tụ đậm đặc trong lòng nhiên liệu. Tổ chức BoatUS Foundation cùng các thương hiệu chế tạo động cơ đường thủy danh tiếng thế giới như Yamaha Marine hay Mercury Marine đều đưa ra khuyến cáo chung, xác định tàu thuyền là nhóm phương tiện cần đặc biệt cẩn trọng khi vận hành bằng nhiên liệu chứa cồn ethanol.
Bộ lọc tách nước nhiên liệu dành cho động cơ gắn ngoài Yamaha, dành riêng cho ngành hàng hải. Ảnh: Yamaha
Chính vì lý do kỹ thuật này, rất nhiều phương tiện tàu thuyền hiện nay đã được nhà sản xuất tích hợp sẵn hệ thống bộ lọc tách nước chuyên dụng, nhằm mục đích gạn lọc và loại bỏ phần nước tự do trước khi dòng nhiên liệu được bơm trực tiếp vào buồng đốt động cơ. Dẫu vậy, các thiết bị kỹ thuật này chỉ có khả năng xử lý đối với những phần nước đã bị phân tách hoàn toàn khỏi xăng dưới dạng các giọt nước hoặc các lớp nước tự do riêng biệt. Trong trường hợp dòng xăng E10 đã xảy ra hiện tượng phân lớp sâu — nghĩa là hỗn hợp kết tủa giữa ethanol và nước đã lắng hẳn xuống đáy bình chứa — thì bộ lọc tách nước này hoàn toàn không thể đảo ngược phản ứng để khôi phục chất lượng nhiên liệu về trạng thái đồng nhất ban đầu. Lúc này, biện pháp xử lý duy nhất trong hầu hết các tình huống là buộc phải xả bỏ hoặc thay thế toàn bộ phần nhiên liệu đã bị biến chất đó.
Các tổ hợp máy phát điện dự phòng phục vụ trong đời sống và sản xuất cũng là nhóm đối tượng có tỷ lệ gặp rủi ro kỹ thuật tương tự. Phần lớn các thiết bị máy phát điện này chỉ được kích hoạt vận hành khi xảy ra sự cố mất lưới điện cục bộ, đồng nghĩa với việc chúng phải nằm bất động trong nhà kho suốt một khoảng thời gian rất dài trong khi bình chứa vẫn đổ đầy nhiên liệu. Nếu môi trường khu vực lưu kho có độ ẩm không khí cao hoặc hệ thống thông gió kém, dòng xăng E10 bên trong máy sẽ có đủ thời gian cũng như không gian lý tưởng để hút cạn hơi ẩm từ môi trường xung quanh.
Bên cạnh đó, các dòng máy móc phục vụ nông nghiệp mang tính chất mùa vụ như máy cày, máy gặt đập liên hợp hay máy bơm nước điều tiết thủy lợi cũng thường chỉ được đem ra khai thác vào một vài thời điểm cố định trong năm. Sau khi kết thúc vụ mùa thu hoạch, các thiết bị này thường được đưa vào nhà kho bảo quản trong nhiều tháng liên tục mà người dùng không tiến hành xả sạch lượng xăng thừa còn tồn đọng, khiến cho nguy cơ giảm sút phẩm cấp và chất lượng của xăng tăng cao hơn rất nhiều so với những phương tiện được vận hành đều đặn mỗi ngày. Các công cụ trang bị động cơ cỡ nhỏ sử dụng trong đời sống thường nhật như máy cắt cỏ cầm tay, máy thổi lá cây hay cưa máy cũng tỏ ra đặc biệt nhạy cảm đối với nguồn nhiên liệu bị suy giảm chất lượng. Mặc dù dung tích bình chứa của chúng khá nhỏ, nhưng do tần suất sử dụng không liên tục cộng với cấu trúc hệ thống dẫn nhiên liệu tương đối đơn giản, các trục trặc phát sinh từ việc xăng cũ bị biến chất hoặc xăng bị lẫn tạp chất nước sẽ biểu hiện ra rất nhanh chóng và rõ rệt.
Máy phát điện là một trong những loại máy móc dễ bị hiện tượng tách nước nhiên liệu nếu bản quản không đúng cách trong thời gian dài. Ảnh: Duromaxpower
Tại các khu vực quốc gia có đặc điểm khí hậu hàn đới lạnh giá, các dòng phương tiện phục vụ nhu cầu giải trí theo mùa như xe trượt chạy trên tuyết (snowmobile) hay môtô lướt sóng dưới nước cũng là những đối tượng thường xuyên xuất hiện trong các văn bản khuyến cáo an toàn kỹ thuật về việc sử dụng nhiên liệu chứa cồn. Những dòng xe này thường phải nằm lưu kho phủ bạt suốt nhiều tháng trời giữa các mùa thay đổi trong năm, từ đó tạo ra những điều kiện vô cùng thuận lợi cho quá trình hấp thụ hơi ẩm và phân tách lớp xảy ra nếu công tác quản lý và bảo quản nhiên liệu không được thực hiện một cách khoa học.
Đối với toàn bộ các dòng phương tiện hoặc máy móc kỹ thuật có tần suất vận hành không thường xuyên, thông thường kéo dài từ khoảng 3 tháng trở lên, đa số các đơn vị sản xuất cơ khí và các tổ chức uy tín trong ngành công nghiệp năng lượng đều đưa ra lời khuyên cho người tiêu dùng là không nên tích trữ nhiên liệu quá lâu ngày trong bình chứa của thiết bị. Trong trường hợp bắt buộc phải lưu kho dài hạn, nguồn nhiên liệu này cần phải được xử lý kỹ lưỡng bằng các hợp chất phụ gia ổn định nhiên liệu chuyên dụng (fuel stabilizer), đồng thời người dùng cần cho động cơ nổ máy khởi động trong một khoảng thời gian ngắn sau khi pha trộn phụ gia, nhằm đảm bảo lượng nhiên liệu đã qua xử lý được luân chuyển đều và lấp đầy toàn bộ hệ thống ống dẫn. Cả hai tổ chức lớn là NREL và Hiệp hội Nhiên liệu Tái tạo (RFA) đều đồng loạt đưa ra khuyến nghị đối với người sử dụng về việc hạn chế tối đa việc tồn trữ dòng nhiên liệu pha ethanol trong thời gian quá dài, đồng thời phải chủ động áp dụng các giải pháp kỹ thuật giúp ổn định chất lượng nhiên liệu nếu thiết bị phải ngưng hoạt động liên tục nhiều tháng trời.
Ở chiều hướng hoàn toàn ngược lại, các dòng xe ôtô thế hệ hiện đại ngày nay lại rất hiếm khi gặp phải hiện tượng phân tách nước khi vận hành bằng xăng sinh học E10. Nguyên nhân là do lượng nhiên liệu bên trong bình luôn được tiêu thụ và làm mới một cách liên tục, cấu trúc bình chứa xăng của xe hơi cũng được thiết kế theo tiêu chuẩn kỹ thuật đóng kín khít hơn, đi kèm hệ thống kiểm soát và tái tuần hoàn hơi xăng tiên tiến. Trong các điều kiện khai thác và sử dụng thông thường, xăng hiếm khi lưu lại bên trong bình chứa đủ lâu để có thể tích tụ một lượng nước cần thiết cho quá trình phân tách lớp diễn ra, ngoại trừ những tình huống cá biệt khi người dùng đỗ xe một chỗ và bỏ không sử dụng trong một thời gian dài.
Theo https://vnexpress.net/nhung-phuong-tien-nao-co-nguy-co-khien-xang-e10-tach-nuoc-5079735.html
